Các khoản chi phí Tiki người bán hay bỏ sót

Trả lời nhanh: Người bán Tiki thường không lỗ vì quên một khoản phí lớn duy nhất, mà vì bỏ sót nhiều khoản nhỏ: bao bì, xử lý đơn, quảng cáo chưa chuyển đổi, hoàn hàng, hao hụt, kho và thời gian vận hành. Hãy đưa các khoản này về chi phí trên mỗi đơn rồi kiểm tra bằng máy tính lời/lỗ bán hàng.

Vì sao doanh thu tốt nhưng tiền vẫn không còn nhiều

Một sản phẩm có thể bán đều, tiền đối soát vẫn về, nhưng cuối tháng shop không thấy lợi nhuận như dự kiến. Nguyên nhân thường nằm ở cách tính quá ngắn:

Tiền nhận - giá nhập = lợi nhuận

Phép tính này chỉ đúng khi mọi chi phí khác bằng 0, điều gần như không xảy ra trong vận hành thật. Bán trên Tiki vẫn cần người đóng gói, kho, vật liệu, quảng cáo, xử lý đổi trả và thời gian quản lý.

Muốn biết một SKU có đáng bán hay không, hãy tách chi phí thành ba lớp:

1. Chi phí hình thành hàng hóa: giá nhập, vận chuyển về kho, hao hụt lô.
2. Chi phí phát sinh khi bán đơn: đóng gói, phí nền tảng, voucher, quảng cáo, xử lý.
3. Chi phí rủi ro và duy trì: hoàn hàng, tồn kho, nhân sự, phần mềm, vốn bị giữ.

Bao bì và vật liệu đóng gói

Một cuộn băng keo hoặc xấp tem có vẻ rẻ, nhưng cộng trên hàng trăm đơn sẽ thành khoản đáng kể. Nên ghi nhận:

• hộp, túi, phong bì;
• băng keo, tem, nhãn;
• vật liệu chống sốc;
• quà tặng kèm;
• phiếu hướng dẫn hoặc tài liệu in;
• chi phí in ấn và máy móc nếu phân bổ được.

Cách tính đơn giản:

Chi phí đóng gói mỗi đơn
= tổng chi vật liệu đóng gói trong kỳ / số đơn đã xử lý

Nếu từng nhóm sản phẩm dùng bao bì rất khác nhau, hãy tạo mức riêng thay vì dùng một số trung bình cho toàn shop.

Chi phí nhân sự và thời gian xử lý

Nhiều shop nhỏ không tính công của chủ shop vì “tự mình làm”. Điều đó khiến sản phẩm trông có lãi hơn thực tế.

Các công việc cần thời gian gồm:

• kiểm tra và xác nhận đơn;
• lấy hàng, đóng gói, in nhãn;
• xử lý tồn kho;
• trả lời khách;
• xử lý hủy, đổi hoặc hoàn;
• kiểm tra bảng kê;
• cập nhật giá và chương trình.

Bạn không cần biến calculator thành hệ thống tính lương. Chỉ cần ước tính hợp lý:

Chi phí xử lý mỗi đơn
= tổng chi phí nhân sự liên quan trong kỳ / số đơn hợp lệ

Với chủ shop tự làm, có thể đặt một mức công theo giờ để kiểm tra mô hình có còn đáng vận hành khi số đơn tăng hay không.

Quảng cáo không tạo đơn

Một lỗi phổ biến là chỉ tính chi phí quảng cáo của những lượt đã chuyển đổi. Thực tế, toàn bộ ngân sách đã chi đều phải được phân bổ.

Ví dụ shop chi 3.000.000đ và có 120 đơn hợp lệ từ chiến dịch:

CPA thực tế = 3.000.000 / 120 = 25.000đ/đơn

Không nên bỏ phần chi không tạo đơn ra khỏi phép tính. Nếu không, CPA nhìn thấy sẽ thấp giả tạo và shop dễ tăng ngân sách quá sớm.

Dùng công cụ phân bổ ngân sách marketing để kiểm tra tổng room cho quảng cáo, voucher và các hoạt động tạo đơn khác.

Voucher và giảm giá do shop chịu

Giá niêm yết không phải lúc nào cũng là doanh thu thực. Khi shop tài trợ ưu đãi, phần đó phải được ghi nhận đúng một lần.

Có hai cách tính thường dùng:

• lấy doanh thu sau phần shop chịu rồi không trừ voucher lần nữa;
• giữ giá bán ban đầu và trừ phần voucher shop chịu ở dòng riêng.

Cả hai đều được nếu nhất quán. Sai lầm xảy ra khi vừa dùng doanh thu sau giảm, vừa trừ lại toàn bộ voucher.

Chi phí hoàn hàng, giao thất bại và hủy đơn

Một đơn không thành công có thể làm phát sinh:

• công đóng gói đã bỏ ra;
• vật liệu không tái sử dụng được;
• kiểm hàng và nhập lại kho;
• hàng móp, hỏng hoặc mất giá;
• hỗ trợ vận chuyển hoặc chi phí liên quan không được hoàn lại;
• thời gian xử lý và chăm sóc khách;
• cơ hội bán hàng bị trì hoãn.

Để đưa rủi ro vào phép tính, có thể dùng:

Chi phí rủi ro trung bình mỗi đơn
= tỷ lệ đơn không thành công × chi phí mất trung bình của một đơn không thành công

Đây là ước tính. Tốt nhất nên lấy dữ liệu thật theo ngành và shop. Bạn có thể thử nhiều kịch bản trong mô phỏng rủi ro hoàn hàng.

Hao hụt, hàng lỗi và giảm giá sau hoàn

Hàng hoàn về không có nghĩa là chi phí bằng 0. Một sản phẩm có thể:

• cần đóng gói lại;
• bị mất tem hoặc phụ kiện;
• phải bán giảm giá;
• không còn đủ điều kiện bán mới;
• nằm kho lâu hơn dự kiến.

Nếu 100 sản phẩm nhập về nhưng chỉ 97 sản phẩm có thể bán nguyên giá, chi phí của cả lô cần được phân bổ trên số sản phẩm thực sự bán được. Không nên lấy giá mua chia thẳng cho 100 rồi bỏ qua ba sản phẩm mất khả năng bán.

Kho, phần mềm và chi phí cố định

Các khoản cố định thường không hiện trên từng đơn:

• thuê kho;
• điện, internet;
• phần mềm quản lý;
• máy in, cân, kệ;
• kế toán hoặc dịch vụ hỗ trợ;
• chi phí quản lý gian hàng.

Có thể phân bổ tối giản:

Chi phí cố định phân bổ mỗi đơn
= tổng chi phí cố định liên quan trong kỳ / số đơn hợp lệ

Không cần phân bổ quá chi li ngay từ đầu. Mục tiêu là tránh giả định các khoản này bằng 0.

Chi phí tồn kho và dòng tiền

Một SKU có lãi trên mỗi đơn vẫn có thể làm shop thiếu tiền nếu bán quá chậm. Hàng tồn giữ lại:

• tiền nhập hàng;
• diện tích kho;
• khả năng xoay vốn;
• rủi ro lỗi thời hoặc phải giảm giá.

Đây không phải lúc nào cũng là khoản trừ trực tiếp trên một đơn, nhưng cần được xem khi quyết định nhập thêm hoặc mở rộng Tiki. Đừng chỉ nhìn biên lợi nhuận; hãy nhìn cả tốc độ quay vòng.

Ví dụ giả định về các khoản nhỏ cộng lại

Ví dụ giả định, không phải dữ liệu thị trường.

Một sản phẩm có lợi nhuận sơ bộ 42.000đ sau giá vốn và khoản nền tảng. Shop chưa tính:

• đóng gói: 6.000đ;
• xử lý đơn: 5.000đ;
• phần mềm và kho phân bổ: 3.000đ;
• dự phòng hoàn hàng: 4.000đ;
• hao hụt trung bình: 2.000đ.

Lợi nhuận sau khi bổ sung:

42.000 - 6.000 - 5.000 - 3.000 - 4.000 - 2.000
= 22.000đ

Sản phẩm vẫn có lãi, nhưng khoảng đệm chỉ còn gần một nửa. Nếu shop giảm thêm 15.000đ hoặc CPA tăng, đơn có thể nhanh chóng về sát hòa vốn.

Checklist nhập liệu cho một SKU Tiki

• Giá vốn đã gồm chi phí đưa hàng về kho.
• Phí và khoản nền tảng lấy đúng phạm vi.
• Voucher chỉ trừ phần shop chịu.
• Quảng cáo dùng CPA thực tế.
• Bao bì và xử lý đã phân bổ.
• Có dự phòng cho hoàn/hủy nếu đáng kể.
• Chi phí cố định không bị xem bằng 0.
• Không cộng trùng cùng một khoản ở hai dòng.

Hành động nên làm ngay

Chọn năm SKU bán nhiều nhất hoặc có biên mỏng nhất. Với mỗi SKU, lập một bảng gồm:

Giá bán thực
Giá vốn
Khoản nền tảng
Voucher shop chịu
CPA
Đóng gói và xử lý
Chi phí rủi ro
Chi phí cố định phân bổ

Sau đó nhập từng SKU vào máy tính lợi nhuận hoặc calculator đa kênh. SKU nào chỉ còn lãi khi bỏ qua nhiều chi phí là SKU cần điều chỉnh trước.

Đọc tiếp cách tính lợi nhuận khi bán Tiki và cách tính giá vốn thật khi bán Tiki để hoàn thiện hai đầu quan trọng nhất của phép tính.

Ghi chú: Calculator hỗ trợ ước tính quyết định, không thay thế kế toán hoặc đối soát. Dữ liệu và chính sách sàn có thể thay đổi; hãy kiểm tra lại số thật của shop trước khi chốt giá hoặc tăng ngân sách.