Cách đọc bảng kê và các khoản khấu trừ Tiki

Trả lời nhanh: Khi đọc bảng kê Tiki, đừng bắt đầu bằng câu hỏi “Tổng bị trừ bao nhiêu?”. Hãy tách thành bốn lớp: doanh thu đơn, khoản nền tảng, ưu đãi/hoàn trả, và điều chỉnh theo kỳ. Sau đó mới nối với giá vốn, quảng cáo và vận hành để tính lợi nhuận thật.

Lưu ý dữ liệu: Tên cột và cách hiển thị có thể thay đổi theo giao diện, loại shop, chương trình và thời điểm. Bài này hướng dẫn phương pháp đọc, không khẳng định một mẫu bảng kê cố định cho mọi tài khoản Tiki.

Bảng kê trả lời câu hỏi gì

Bảng kê giúp người bán hiểu dòng tiền nền tảng ghi nhận và khấu trừ. Nó có thể cho biết:

• đơn nào được tính trong kỳ;
• doanh thu được ghi nhận bao nhiêu;
• khoản nào bị trừ;
• khoản nào được hoàn hoặc bù;
• số tiền nào chuyển sang kỳ sau;
• tiền thực tế đủ điều kiện thanh toán.

Tuy nhiên, bảng kê không tự động là báo cáo lợi nhuận hoàn chỉnh. Nó thường không biết giá vốn, quảng cáo ngoài bảng kê, lương nhân sự, kho, bao bì hoặc hao hụt của shop.

Vì vậy, nên xem bảng kê là lớp dữ liệu nền tảng, sau đó nối với dữ liệu nội bộ để ra quyết định.

Bước 1: Kiểm tra phạm vi kỳ đối soát

Trước khi đọc từng dòng, xác nhận:

• ngày bắt đầu và kết thúc kỳ;
• trạng thái đơn được đưa vào;
• đơn hoàn/hủy được xử lý ở kỳ nào;
• thời điểm ghi nhận điều chỉnh;
• số tiền đang chờ hoặc chuyển kỳ sau.

Một lỗi rất phổ biến là so doanh thu theo ngày đặt hàng với bảng kê theo ngày hoàn tất hoặc ngày đủ điều kiện thanh toán. Hai tập dữ liệu có thể khác nhau dù không có sai sót.

Bước 2: Chuẩn hóa mã đơn và SKU

Nếu mục tiêu là kiểm tra lợi nhuận, hãy tạo bảng có ít nhất:

Mã tham chiếu đơn
SKU
Ngày phát sinh
Ngày hoàn tất
Trạng thái
Doanh thu ghi nhận
Khoản khấu trừ
Khoản hoàn/điều chỉnh
Tiền thực nhận

Không cần đưa dữ liệu nhận diện khách hàng vào file phân tích. Chỉ giữ mã tham chiếu đủ để truy ngược khi cần.

Khi một đơn có nhiều SKU, cần biết các khoản được ghi ở cấp đơn hay cấp sản phẩm. Nếu chỉ có tổng cấp đơn, hãy dùng một cách phân bổ nhất quán và ghi rõ phương pháp.

Bước 3: Tách doanh thu khỏi tiền thanh toán

Ba khái niệm dễ bị nhầm:

Giá niêm yết

Giá hiển thị ban đầu của sản phẩm.

Doanh thu được ghi nhận

Giá trị sau các điều chỉnh liên quan đến phần shop chịu hoặc cách nền tảng ghi nhận.

Tiền thực nhận

Số còn lại sau các khoản khấu trừ, hoàn trả và điều chỉnh trong phạm vi bảng kê.

Tiền thực nhận chưa phải lợi nhuận. Công thức đúng hơn:

Lợi nhuận
= tiền thực nhận
- giá vốn
- quảng cáo chưa nằm trong bảng kê
- vận hành
- rủi ro và chi phí khác

Bước 4: Nhóm các khoản khấu trừ

Thay vì dựa vào tên cột cụ thể, hãy map mỗi dòng vào nhóm chức năng:

Nhóm nền tảng

Khoản được tính theo chính sách, ngành hàng, loại shop hoặc chương trình.

Nhóm ưu đãi do shop chịu

Voucher, giảm giá hoặc hỗ trợ mà shop thực tế gánh.

Nhóm vận hành/dịch vụ

Khoản liên quan đến dịch vụ hoặc cách xử lý đơn nếu có trong phạm vi shop.

Nhóm hoàn trả và điều chỉnh

Khoản bù, hoàn, truy thu, sửa sai hoặc ghi nhận lại từ kỳ trước.

Nhóm chưa xác định

Không ép một khoản lạ vào nhóm gần nhất. Đánh dấu “chưa xác định”, lưu mô tả và kiểm tra nguồn trước khi tính.

Bước 5: Kiểm tra dấu âm, dấu dương và hướng dòng tiền

Một khoản có tên “hoàn” chưa chắc luôn làm tăng tiền shop nhận; một dòng điều chỉnh cũng có thể đảo chiều so với kỳ trước. Khi nhập vào bảng phân tích, nên thêm cột:

Hướng tác động: tăng tiền / giảm tiền

Việc này giúp tránh cộng một khoản hoàn như chi phí hoặc trừ một khoản truy thu hai lần.

Bước 6: Kiểm tra voucher và phần tài trợ

Với ưu đãi, cần trả lời:

• khách được giảm bao nhiêu;
• shop chịu bao nhiêu;
• nền tảng chịu bao nhiêu;
• phần shop chịu đã được phản ánh trong doanh thu hay nằm ở dòng khấu trừ;
• có điều chỉnh sau đó hay không.

Nếu dùng doanh thu sau phần shop chịu, không trừ lại cùng voucher ở dòng riêng. Nếu giữ giá bán ban đầu, hãy trừ đúng phần shop chịu một lần.

Bước 7: Map bảng kê vào calculator

Một bảng map tối giản:

Doanh thu calculator ← doanh thu thực được ghi nhận
Phí nền tảng ← tổng các khoản chính sách đúng phạm vi
Voucher shop chịu ← phần shop thực gánh
Hoàn/hủy ← chi phí mất hoặc khoản điều chỉnh liên quan
Các khoản khác ← ghi riêng, không nhét vào rate chung

Sau đó bổ sung dữ liệu ngoài bảng kê:

Giá vốn
CPA quảng cáo
Đóng gói
Nhân sự
Kho/phần mềm
Hao hụt

Nhập vào máy tính lợi nhuận để kiểm tra một đơn hoặc SKU đại diện.

Ví dụ giả định

Ví dụ giả định, không phải mẫu bảng kê Tiki chính thức.

Một dòng đối soát được shop chuẩn hóa như sau:

• doanh thu được ghi nhận: 500.000đ;
• khoản nền tảng: -45.000đ;
• voucher shop chịu: -20.000đ;
• điều chỉnh hoàn lại: +5.000đ;
• tiền còn lại trong bảng kê: 440.000đ.

Shop có thêm:

• giá vốn: 300.000đ;
• quảng cáo phân bổ: 45.000đ;
• vận hành: 20.000đ;
• dự phòng hoàn/hủy: 8.000đ.

Lợi nhuận ước tính:

440.000 - 300.000 - 45.000 - 20.000 - 8.000
= 67.000đ

Nếu chỉ nhìn 440.000đ tiền còn lại và trừ giá nhập, shop có thể bỏ sót 73.000đ chi phí quảng cáo, vận hành và rủi ro.

Những chênh lệch thường gặp

• Kỳ dữ liệu không trùng nhau.
• Đơn nhiều SKU nhưng phí ghi ở cấp đơn.
• Voucher đã phản ánh trong doanh thu nhưng bị trừ lại.
• Khoản điều chỉnh kỳ trước xuất hiện ở kỳ hiện tại.
• Hoàn/hủy chưa được ghi nhận hết.
• Calculator dùng số giả định cũ.
• Giá vốn chưa bao gồm hao hụt hoặc vận chuyển đầu vào.
• Quảng cáo được tính theo chiến dịch khác phạm vi.

Tạo bảng đối soát một đơn

Bạn có thể dùng cấu trúc:

Khoản                     Bảng kê       Calculator       Chênh lệch
Doanh thu                 ...           ...              ...
Khoản nền tảng            ...           ...              ...
Voucher shop chịu         ...           ...              ...
Điều chỉnh                ...           ...              ...
Tiền thực nhận            ...           ...              ...

Sau đó thêm phần ngoài bảng kê:

Giá vốn
Quảng cáo
Vận hành
Rủi ro
Lợi nhuận cuối

Không cần buộc mọi dòng khớp ngay. Mục tiêu đầu tiên là tìm khoản nào chưa được giải thích.

Cách lưu bằng chứng để kiểm tra lại

Với khoản chính sách quan trọng, nên lưu:

• tên khoản;
• mô tả;
• nguồn chính thức nếu có;
• ngày hiệu lực;
• ảnh hoặc file bảng kê đã ẩn thông tin nhạy cảm;
• một đơn mẫu;
• cách map vào calculator.

Không đưa mã đơn, tên khách, số điện thoại hoặc địa chỉ vào repository công khai.

Hành động sau khi đọc bảng kê

1. Chọn một kỳ đã chốt.
2. Chuẩn hóa 10–20 đơn đại diện.
3. Nhóm từng khoản theo chức năng.
4. Đánh dấu khoản chưa xác định.
5. So một đơn với calculator.
6. Kiểm tra chênh lệch lớn nhất.
7. Cập nhật input hoặc nguồn dữ liệu trước khi thay đổi giá.

Đọc tiếp vì sao tiền đối soát Tiki có thể khác calculator và cách tính lợi nhuận khi bán Tiki.

Ghi chú: Bảng kê là dữ liệu quan trọng để kiểm tra, nhưng cách ghi nhận và làm tròn có thể khác theo phạm vi. Không nên tuyên bố calculator khớp payout từng đồng khi chưa có hợp đồng tính và fixture đối soát đầy đủ.