Cách đối soát đơn Tiki với kết quả calculator

Trả lời nhanh: Đối soát đúng là đặt kết quả calculator dự kiến và bảng kê thực tế trên cùng một phạm vi, rồi map từng khoản. Không nên lấy một con số payout tổng rồi kết luận ngay calculator đúng hay sai.

Lưu ý: Calculator trên sieugiare là công cụ ước tính hỗ trợ quyết định. Chỉ có thể tuyên bố khớp số tiền sàn khấu trừ từng đồng khi đã có dữ liệu settlement, quy tắc làm tròn và phạm vi áp dụng được kiểm chứng đầy đủ.

Expected và actual là gì

Expected

Là kết quả dự kiến từ calculator dựa trên:

• giá bán;
• giá vốn;
• voucher shop chịu;
• phí hoặc tỷ lệ shop nhập;
• quảng cáo;
• đóng gói;
• vận hành;
• KOC/affiliate nếu có;
• tỷ lệ và chi phí hoàn hàng.

Actual

Là số liệu thực trong:

• chi tiết đơn;
• bảng kê khấu trừ;
• báo cáo thanh toán hoặc đối soát;
• chứng từ hoàn tiền, điều chỉnh;
• dữ liệu quảng cáo;
• dữ liệu kho và vận hành nội bộ.

Hai bên chỉ so được khi cùng nói về một đơn, cùng trạng thái và cùng khoảng thời gian.

Bước 1: khóa phạm vi trước khi so

Ghi rõ:

Mã tham chiếu nội bộ hoặc mã đơn đã ẩn danh
Ngày đặt hàng
Ngày hoàn tất hoặc trạng thái cuối
Kỳ đối soát chứa khoản thanh toán
SKU và số lượng

Không lấy đơn vừa giao hôm nay so với payout của một kỳ chưa khóa. Một số khoản có thể được ghi nhận, hoàn lại hoặc điều chỉnh ở thời điểm khác.

Nếu đối soát cả kỳ, ghi:

• ngày bắt đầu và kết thúc;
• số đơn phát sinh;
• số đơn thành công;
• đơn hủy, giao thất bại và hoàn;
• khoản điều chỉnh ngoài đơn;
• số dư chuyển kỳ nếu có.

Bước 2: chuẩn hóa đầu vào calculator

Kiểm tra lại từng ô:

• giá niêm yết hay giá thực sau giảm;
• voucher nào shop chịu;
• phí nhập theo phần trăm hay số tiền;
• cơ sở tính phí là giá nào;
• quảng cáo đang phân bổ theo đơn phát sinh hay thành công;
• chi phí vận hành có bị tính hai lần không;
• đơn có nhiều sản phẩm hay một sản phẩm;
• số lượng sản phẩm trong đơn.

Một lỗi phổ biến là nhập giá bán 399.000đ nhưng bảng kê thực tế ghi nhận doanh thu sau một khoản giảm do shop chịu. Khi đó lệch không nằm ở tỷ lệ phí mà nằm ngay ở cơ sở tính.

Bước 3: tạo bảng map từng dòng

Dùng bảng như sau:

Nhóm	Calculator dự kiến	Bảng kê thực tế	Chênh lệch	Trạng thái map
Doanh thu sản phẩm				đã map/chưa map
Voucher shop chịu
Khoản nền tảng khấu trừ
Quảng cáo phân bổ
Vận hành nội bộ				không có trên bảng kê
Hoàn/điều chỉnh
Thực nhận

Đừng ép chi phí nội bộ như giá vốn, đóng gói hoặc lương kho phải xuất hiện trên bảng kê sàn. Chúng thuộc phép tính lợi nhuận, không phải payout nền tảng.

Bước 4: so theo thứ tự dễ sai nhất

1. Trạng thái đơn

Đơn hoàn tất, hủy, hoàn tiền hoặc đang xử lý có dòng tiền khác nhau. Trạng thái sai làm toàn bộ phép so mất ý nghĩa.

2. Doanh thu thực ghi nhận

Kiểm tra số lượng, giá sau giảm và khoản shop tài trợ.

3. Voucher và hỗ trợ

Tách:

• phần shop chịu;
• phần nền tảng tài trợ nếu thể hiện;
• khoản hỗ trợ được ghi nhận ở dòng khác;
• khoản điều chỉnh sau chương trình.

Không mặc định toàn bộ giá giảm đều là chi phí shop.

4. Khoản khấu trừ

Map theo tên và cơ sở tính thực tế. Nếu tên trên bảng kê không giống tên trong calculator, ghi chú cách map thay vì tự đổi công thức.

5. Hoàn trả và điều chỉnh

Một khoản bị trừ ở thời điểm A có thể được hoàn một phần ở thời điểm B. Nếu chỉ nhìn một phía, chênh lệch sẽ có vẻ lớn hơn thực tế.

6. Làm tròn

Chỉ xem rounding sau khi đã loại trừ các sai khác lớn về phạm vi và đầu vào. Không dùng “do làm tròn” để giải thích một khoản lệch đáng kể mà chưa kiểm tra.

Ví dụ giả định

Ví dụ giả định, không phải cấu trúc bảng kê hoặc biểu phí Tiki hiện hành.

Calculator dự kiến cho một đơn:

Doanh thu sau voucher shop chịu: 379.000đ
Tổng khoản nền tảng khấu trừ đã nhập: 48.000đ
Thực nhận dự kiến trước chi phí nội bộ: 331.000đ

Bảng kê thực tế cho thấy:

Thực nhận: 325.000đ
Chênh lệch: -6.000đ

Sau khi map:

• 4.000đ là một khoản hỗ trợ của shop đã bỏ sót khi nhập;
• 2.000đ là khoản điều chỉnh liên quan trạng thái đơn;
• không còn chênh lệch chưa giải thích.

Kết luận đúng không phải “calculator sai 6.000đ”, mà là đầu vào ban đầu thiếu hai dòng chi phí.

Tách ba loại chênh lệch

Chênh lệch do dữ liệu nhập

Ví dụ:

• sai giá bán;
• thiếu voucher;
• thiếu số lượng;
• nhập nhầm phần trăm thành số tiền;
• bỏ sót chi phí.

Cách xử lý: sửa input và tính lại.

Chênh lệch do phạm vi hoặc thời điểm

Ví dụ:

• payout nằm ở kỳ khác;
• đơn chưa đạt trạng thái cuối;
• khoản hoàn lại ghi sau;
• báo cáo quảng cáo khác khung thời gian.

Cách xử lý: khóa lại phạm vi và chờ đủ dữ liệu.

Chênh lệch do mô hình chưa bao phủ

Ví dụ:

• có dòng khấu trừ calculator chưa hỗ trợ;
• cơ sở tính khác giả định;
• cap hoặc rounding chưa được mô hình hóa;
• đơn nhiều item cần phân bổ.

Cách xử lý: ghi nhận là khoản chưa map, không tự bịa tỷ lệ để ép khớp.

Đặt tolerance như thế nào

Tolerance phải phục vụ mục đích kiểm tra và có lý do. Có thể dùng:

• số tiền tuyệt đối nhỏ cho sai khác làm tròn;
• tỷ lệ nhỏ trên giá trị đơn;
• ngưỡng nghiêm trọng khi đổi kết luận lãi/lỗ.

Không có một tolerance chung cho mọi trường hợp. Đơn giá trị cao và đơn giá trị thấp cần cách nhìn khác nhau.

Ưu tiên xử lý ngay khi:

• chênh lệch lặp lại cùng một tỷ lệ;
• một dòng chưa map xuất hiện ở nhiều đơn;
• tổng lệch làm mất phần lớn lợi nhuận;
• calculator báo lãi nhưng thực tế sau đối soát lỗ;
• dữ liệu nguồn hoặc ngày hiệu lực có dấu hiệu cũ.

Đối soát một đơn trước, rồi mới mở rộng

Quy trình thực dụng:

1. Chọn 3–5 đơn đơn giản, một SKU, ít voucher.
2. Map hết các dòng.
3. Chọn thêm đơn có khuyến mãi hoặc hoàn hàng.
4. Kiểm tra cả kỳ.
5. Tìm khoản điều chỉnh không gắn trực tiếp với đơn.
6. Cập nhật quy tắc nhập liệu hoặc calculator nếu có bằng chứng.

Không nên bắt đầu bằng một bảng hàng nghìn đơn khi chưa hiểu từng dòng. Quy mô lớn chỉ làm sai lệch khó tìm hơn.

Lưu bằng chứng an toàn

Khi cần giữ fixture để test:

• ẩn mã đơn;
• bỏ tên, số điện thoại và địa chỉ;
• chỉ giữ dữ liệu tài chính cần thiết;
• ghi ngày, loại shop, SKU ẩn danh và trạng thái;
• ghi nguồn của từng dòng;
• không công khai file settlement thô.

Checklist đối soát

• Cùng đơn hoặc cùng kỳ.
• Trạng thái đơn đã khóa.
• Giá và số lượng đúng.
• Voucher shop chịu đã tách.
• Khoản khấu trừ đã map từng dòng.
• Khoản hoàn lại và điều chỉnh đã tính.
• Chi phí nội bộ không bị nhầm với payout.
• Rounding chỉ được xét sau cùng.
• Chênh lệch chưa map được ghi riêng.
• Dữ liệu chia sẻ đã ẩn danh.

Đọc cách đọc bảng kê và các khoản khấu trừ Tiki trước khi map. Nếu vẫn lệch, dùng checklist trong bài vì sao tiền đối soát Tiki có thể khác calculator rồi tính lại tại máy tính lời/lỗ bán hàng.